Նոր կադրեր Ապրիլյան պատերազմ․ ապրիլի 2, Սեյսուլան, ազատագրված հերոսական 116 մարտական դիրքը օդից

Նոր կադրեր Ապրիլյան պատերազմ․ ապրիլի 2, Սեյսուլան, ազատագրված հերոսական 116 մարտական դիրքը օդից

Հոլոքոսթից առաջ օսմանյան հրեաներն աջակցում էին հայոց ցեղասպանության «ճարտարապետներին». ավստրալացի պրոֆեսոր

13/09/2018 22:05

Հոլոքոսթից առաջ օսմանյան հրեաներն աջակցում էին հայոց ցեղասպանության «ճարտարապետներին». ավստրալացի պրոֆեսոր

Հունիսին Քնեսեթի օրակարգում էր Առաջին Համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրականացված հայոց ցեղասպանության ճանաչման հարցը, բայց քվեարկությունը հետաձգվեց կառավարության ջանքերով:

Քանի որ Իսրայելը Թուրքիայի հետ դիվանագիտական խառնաշփոթ հարաբերություններ ունի, ի վիճակի չէ անել այն, ինչ շատ հրեաներ ցանկանում են՝ հրապարակայնորեն ճանաչել հայոց ցեղասպանությունը Քնեսեթում: Պրոֆեսոր Հանս Լուկաս Քիսերը խոսել է այդ մասին The Times of Israel-ի հետ:

Նախորդ տարի պրոֆեսորին շնորհվել է Հայաստանի նախագահի մրցանակ Հայոց ցեղասպանության պատմության հարցում նշանակալի ավանդի համար: Նա վեջերս հրապարակել է «Թալեաթ Փաշա. Ժամանակակից Թուրքիայի հայրը՝ Ցեղասպանության ճարտարապետը» գիրքը:

Քաղաքական կենսագրության մեջ հեղինակը բացահայտում է, թե ինչպես է Մեհմեդ Թալեաթը, ով հայտնի էր որպես Թալեաթ Փաշա, գրեթե միայնակ ծրագրել հայոց ցեղասպանությունը:

Նախապես մշակված ցեղասպանությունը տեղի է ունեցել Միություն և առաջադիմություն կոմիտեի կողմից, որը դե ֆակտո վերահսկվում էր Օսմանյան կայսրության 3 առաջնորդների ՝ Իսմայիլ Էնվերի, Ահմեդ Ջեմալի և Թալեաթի կողմից:

Չնայած Թուրքիան շարունակում է ժխտել հայոց ցեղասպանությունը, պատմաբանները միաձայն համաձայն են, որ այն պատմական իրողություն է:

Քիսերի գիրքը պնդում է, որ Թալեաթը գործարկել է ազգայնամոլության նոր ձև, որի նպատակն էր զտել «ոչ մահմեդականներին» նոր Թուրքիա կառուցելու ճանապարհին:

Պատմաբանը ընդգծում  է, որ Թալեաթն ավելի մեծ ներդրում է ունեցել Թուրքական ժամանակակից պետության կազմավորման գործում, քան Քեմալ Աթաթուրքը:

՞Իհարկե, Թուրքիայի հանրապետությունը անցավ Քեմալ Աթաթուրքի անվան տակ: Թալեաթը չէր պլանավորել պետության կազմավորում, նա կայսրության զավակն էր, այդ ամենից հետո: Բայց նա մի շարք կարևոր քայլեր է ձեռնակել, որոնք օգնեցին հետագայում  կազմավորել Թուրքական հանրապետությունը՞:

«Թալեաթը Օսմանյան կայսրությանը ներքաշեց Առաջին Համաշխարհային պատերազմի մեջ,- ասում է պատմաբանը,- վերափոխելով Փոքր Ասիան Թուքրական ազգային տան և ստեղծելով «Թուրքիա թուրքերի համար» մի պետություն»:

Քիսերի գիրքը ավելի քան 400 էջից է բաղկացած, որում պատմաբանը ներկայացնում է հայերի սիստեմատիկ կոտորածները:

Հեղինակը շեշտում է, որ Սիրիայի հյուսիսային շրջանների շատ գյուղեր դարձել են հայերի մասսայական ջարդերի հարթակներ:

Հիացողների աչքին, այնուամենայնիվ, Թալեաթը շարունակում է դիտարկվել որպես պետական գործիչ,  հմուտ հեղափոխական և ժամանակակից թուրքական պետության հիմնադիր:

Ամոթի գործեր

Իսրայելի վերջին որոշումը 103-ամյա վաղեմության ցեղասպանությանն հանդեպ լռություն է, ինչն իր քննադատությունն է ստացել պատմաբանների, ակադեմիկոսների, գրողների և մարդու իրավունքների ակտիվիստների կողմից և նրանցից շատերը հենց Իսրայելից են:

Երուսաղեմի Յադ Վաշեմ Հոլոքոստի թանգարանի ակադեմիական խորհրդական, պատմաբան, պրոֆեսոր Եհուդա Բաուերը հունիսին տված հարցազրույցներից մեկում ասել է, որ Իսրայելի խորհրդարանի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը չճանաչելը դավաճանություն է: Իսկ Քիսերի կարծիքով՝ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը շատ ավելի մեծ կարևորություն ունի, քան իսրայելա-թուրքական հարաբերությունների մասին քննարկումները. հրեաները պատմականորեն մեծ դեր են խաղացել Օսմանյան կայսրության քարոզչության տարածման հարցում, մինչդեռ հայերը շարունակ մորթվում էին:

Քիսերի խոսքով՝ Թալեաթը ցեղասպանության ժամանակահատվածում Ստամբուլում և այլուր վայելում էր «հրեական մամուլի առանձնահատուկ» հարգանքը. մասնավորապես՝ Գերմանիայում Deutsche Levante-Zeitung-ը և նմանատիպ այլ թերթեր Թալեաթին գովաբանում էին՝ «կարկառուն առաջնորդ» և «կայսերական Թուրքիայի փրկիչ» լինելու համար: Պրոֆեսորի խոսքով՝ չնայած այս գովասանքը բաղկացած էր կեղծ քարոզչությունից ու ստերից, սակայն բազմաթիվ գերմանացիներ հավատում էին հրեական մամուլին ու դրա քայքայիչ տրամաբանությանը:

Պատմաբանը հիշում է, թե օսմանյան թուրքերին հավատարիմ քանի հրեաներ էին աչք փակում հայերի տառապանքի վրա: Նրանց թվում էր այնպիսի դեմք, ինչպիսին էր Ալֆրեդ Նոսիգը, որի օգնությամբ հիմնադրվել են Ընդհանուր հրեական գաղութացման կազմակերպությունը (AJK) և Սիոնիստական կազմակերպությունը (ZO), որոնց նպատակն էր Միջին Արևելքում և այլուր հրեական լոբբինգն ու օսմանյան թուրքերի ու հրեաների միջև սերտ հարաբերությունների քարոզչությունը: Սակայն, Քիսերի կարծիքով, պետք է հաշվի առնել այն, որ այդ ժամանակահատվածը կարևոր անցումային շրջան էր հրեական պատմության մեջ. հրեաները փորձում էին աջակցություն գտնել հնարավոր ամեն տեղից, որպեսզի իրականանա սիոնիզմի գլխավոր նպատակը՝ Պաղեստինում հրեական պետության հիմնումը:

Այս թեմայով

Ֆեյսբուք

Հայագիտություն

«ՖրիՎոյսՆյուզ»ՍՊԸ

Էլ. փոստ՝ info@armfvn.com

Գովազդի համար զանգահարել՝ (+374)93789764

© All rights reserved

Գտեք Մեզ`