«Ձայն Արարատի»-13 Ազգային գաղափարախոսություն (հաղորդաշար)

«Ձայն Արարատի»-13 Ազգային գաղափարախոսություն (հաղորդաշար)

Սերժ Թանկյանը՝ Ամուլսարի մասին

Սերժ Թանկյանը՝ Ամուլսարի մասին

Հայկական լեռնաշխարհը՝ վանակատի բնօրրան

27/02/2019 20:46

Հայկական լեռնաշխարհը՝ վանակատի բնօրրան

«Ազատ Ձայն»-ն իր ընթերցողին է ներկայացնում Հայկական լեռնաշխարհում հայտնաբերված հնագույն քարատեսակի՝ վանակատի հայտնաբերման և տարածման ընթացքը:

Հայկական լեռնաշխարհը վանակատի (օբսիդիանի) հայրենիքն է, դա է վկայում տարիներ առաջ Արտենիում հայտնաբերված մոտ 1.4 մլն տարվա վաղեմության վանակատե գտածոները:

Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Հայկական լեռնաշխարհն է եղել մարդկային միգրացիաների կենտրոնը, որ հենց այստեղից են մարդիկ միգրացվել դեպի Եվրոպա և այլ մայրացամաքներ, ուստի կարող ենք փաստել, որ վանակատից պատրաստված զենքերի տարածումը Հայաստանից մեծ դերակատարություն է ունեցել:

Վանակատի բացառիկ հարուստ հանքերի առկայությունը Հայկական բարձրավանդակում կանխորոշում է Հայաստանի նոր քարի դարի մշակույթը: Արտենի, Հատիս, Նեմրութ լեռների, Որոտան գետի ավազանի և այլ հանքերի վանակատը բազմաթիվ ճանապարհներով և մեծ քանակությամբ արտահանվում էր Եվրոպա, մասնավորապես Ուկրաինայի շրջաններ՝ դրանով իսկ Հայկական լեռնաշխարհը դարձնելով Առաջավոր Ասիայում վանակատի արտահանման և փոխանակման կենտրոն:

Հայտնի է, որ մ․թ․ա․ II-I հազարամյակներում վանակատը Հայաստանից (Վանա լճի շրջակայքից, որտեղից էլ՝ անվանումը) տարվում Էր Պարսից ծոցի և Միջերկրածովյան երկրներ:

Վանակատը միասեռ ապակենման հրաբխային թթվային ապար է՝ սովորաբար մուգ երանգներով, որն ունի շատ սուր եզրեր, ինչի շնորհիվ էլ իդեալական հումք է եղել զենքերի արտադրության համար: Այսօր էլ այն կիրառվում է հիմնականում վիրաբուժական սարքավորումների պատրաստման մեջ:

Հազարամյակներ առաջ քարատեսակն օգտագործվում էր ինչպես գյուղատնտեսական գործիքների, այնպես էլ ծիսական նշանակության իրերի և զարդերի արտադրության համար: Մեծ պահանջարկ վայելող վանակատի հանքերի շահագործումն առաջ բերեց հարստության կուտակում և տնտեսական շերտավորում համայնքների, ապա՝ սոցիալական ավելի խոշոր միավորների միջև: Սա, իր հերթին, հանգեցրեց խոշոր բնակավայրերի կազմավորմանը՝ բնակության համար շահեկան տարածքներում: Շուրջ Ք.ա. 6000 թ. բնակավայրերի խմբեր ձևավորվեցին Արարատյան դաշտավայրում, Արաքս գետի ձախափնյա վտակների մերձակայքում:

Այս բնակավայրերում հայտնաբերվել են վանակատից, գետաքարից, ոսկրից, եղջյուրներից և խեցուց հմտորեն պատրաստած մեծաքանակ արտեֆակտեր: Գործիքների օգտագործումը փայտի և մորթու մշակման, կաշվից հագուստ կարելու համար ապացույց են, որ Ք. ա. VI հազարամյակում Հայաստանի բնակիչները հմտացել էին օրգանական նյութերի մշակման բնագավառում և այն հասցրել զարգացման բարձր մակարդակի:

Հատկապես աչքի են ընկնում Արզնիում և Արտին լեռան մերձակայքում հայտնաբերված աշխատանքի գործիքները։ Վերջինիս կայաններից և Որվանի (Ազոխ) քարայրում (այժմ՝ ԼՂՀ Հադրութի շրջանում) հայտնաբերված նախամարդու գործունեության մնացորդներն ունեն շուրջ 700-հազարամյա հնություն։ Պեղածոները բազալտից են ու վանակատից:

«Ազատ Ձայն» լրատվականի նյութերն օգտագործելիս պարտադի՛ր նշեք սկզբնաղբյուրը նյութի հիպերակտիվ հղումով:

 

Այս թեմայով

Ֆեյսբուք

Հայագիտություն

«ՖրիՎոյսՆյուզ»ՍՊԸ

Էլ. փոստ՝ info@armfvn.com

Գովազդի համար զանգահարել՝ (+374)93789764

© All rights reserved

Գտեք Մեզ`